GroenLinks en de Partij voor de Dieren (PvdD) maken zich zorgen over het bericht dat de politie op grote schaal persoonsgegevens opvraagt van demonstranten. De partijen vragen zich onder meer af of er sprake is van een reële dreiging. Verder vrezen ze dat het recht om te demonstreren door de ‘datahonger’ van de politie in het geding is.
Dat blijkt uit schriftelijke vragen van Corinne Ellemeet (GroenLinks), Christine Teunissen en Frank Wassenberg (beiden PvdD).
Politie vraagt honderden keren persoonsgegevens demonstranten op
Vorige week publiceerde het journalistieke onderzoeksplatform Investico een verhaal over politieagenten die veelvuldig persoonsgegevens van demonstranten opvragen. Daarvoor raadplegen agenten de Basisregistratie Personen (BRP), die beheerd wordt door Nederlandse gemeenten. Deze database bevat persoonlijke gegevens als namen, woonadressen, geboortedata en contactgegevens.
De onderzoeksjournalisten van Investico bekeken de persoonlijke dossiers van 67 demonstranten die lid zijn van actiegroeperingen als Extinction Rebellion en Kick Out Zwarte Piet. In het onderzoek kwam naar voren dat de politie in de afgelopen twee jaar honderden keren gegevens opvroegen van sommige demonstranten. Zo werden de gegevens van coronademonstrant Michel Reijinga in deze periode meer dan 1.400 keer opgevraagd. De gegevens van familieleden van demonstranten werden eveneens regelmatig geraadpleegd, ook al hadden ze niets misdaan.
Privacyexperts spraken hun ongenoegen uit over de gang van zaken. Marc Schuilenburg, hoogleraar Digital Surveillance aan de Erasmus Universiteit, waarschuwde dat de politie “terughoudend” moet zijn met het opvragen van persoonsgegevens van demonstranten. Bart Schermer, hoogleraar Privacy en Cybercrime aan de Universiteit Leiden, betoogde dat het recht op betoging in het geding is.
GroenLinks: laat toezichthouder oordelen over werkwijze politie
Voor GroenLinks en de PvdD was het bericht aanleiding om een reeks schriftelijke vragen te stellen aan minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) en minister Hanke Bruins Slot (Binnenlands Zaken en Koninkrijksrelaties). Corinne Ellemeet vraagt naar de precieze aanleiding voor de politie om deze data te verzamelen. “Is in alle gevallen waarin deze data wordt opgevraagd een reële dreiging die deze handelwijze rechtvaardigt?”, wil ze weten.
Het Tweede Kamerlid informeert hoe vaak de politie persoonsgegevens van demonstranten heeft opgevraagd sinds 2020. Ellemeet vraagt aan de ministers of ze deze cijfers kunnen uitsplitsen naar groepen demonstranten. “Wie heeft toegang tot deze dataverzameling, hoe lang worden deze data bewaard en worden betrokkenen geïnformeerd over de verzamelde data?”, vraagt ze aan de bewindsvrouwen.
Verder wil de politica weten of de Autoriteit Persoonsgegevens is gevraagd of het opvragen van persoonsgegevens van demonstranten in overeenstemming is met de privacywetgeving. Zo niet, dan wil ze dat de bewindslieden de handelswijze van de politie laat onderzoeken door de toezichthouder. Tot slot moeten de ministers antwoord geven op de vraag of zij van mening zijn dat het recht op betoging in het geding is door de ‘datahonger’ van de politie.
PvdD: werkwijze politie op gespannen voet met grondrechten
Christine Teunissen en Frank Wassenberg stellen nagenoeg dezelfde vragen als het Kamerlid van GroenLinks. Zij vragen aan minister Yeşilgöz-Zegerius en minister Bruins Slot of de politie op enig moment heeft gedacht dat het opvragen van gegevens van demonstranten op gespannen voet staat met de grondrechten van burgers, zoals het recht op demonstratie, het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. De Kamerleden willen verder weten wat de juridische basis is om persoonlijke gegevens van demonstranten op te vragen, en welke wettelijke plichten de politie heeft voor het verwerken van deze gegevens.
De PvdD vraagt zich hardop af of de politie niet eigenlijk bijzondere persoonsgegevens verzamelt door persoonlijke gegevens te combineren met politieke opvattingen van demonstranten. De partij informeert naar de mogelijke implicaties voor de politie als dat het geval is. Net als GroenLinks wil de PvdD dat de Autoriteit Persoonsgegevens kritisch kijkt naar de werkwijze van de politie.
Tot slot vragen Teunissen en Wassenberg aan de ministers om de politie direct te laten stoppen met het opvragen van persoonsgegevens van familieleden van demonstranten die nooit zijn opgepakt.
