Het kabinet zet 17 Russische diplomaten het land uit. De Algemene en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD en MIVD) zegt dat de medewerkers in werkelijkheid spionnen waren. De Russische ambassadeur is vandaag door het ministerie van Buitenlandse Zaken op het matje geroepen om hem in te lichten over het besluit.
Dat schrijft de overheid in een persverklaring.
Afstemming met andere landen
In het bericht zegt het kabinet dat tot uitzetting is besloten, omdat de groep een bedreiging vormde voor de nationale veiligheid. De oorlog in Oekraïne en de opstelling van Rusland in het algemeen speelt eveneens parten. Door deze situationele omstandigheden is het onwenselijk dat inlichtingenofficieren -een andere benaming voor spionnen- in ons land actief zijn.
Waarvan de spionnen precies worden verdacht, laat de overheid in het midden. Wel laat ze weten dat het besluit tot stand is gekomen in afstemming met gelijkgestemde landen. België maakte vandaag bekend dat 21 Russen worden verdacht van spionage. In Ierland gaat het om vier Russen, in Tsjechië één Rus. De Verenigde Staten, Polen, Bulgarije, Slowakije, Estland, Letland, Litouwen en Montenegro besloten eerder al om Russische inlichtingenofficieren het land uit te zetten.
De Russische inlichtingenofficieren hebben twee weken de tijd om Nederland te verlaten.
Kabinet spreekt van ‘toenemende Russische assertiviteit’
Tegenover de media zegt minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra dat de Russen ons land moeten verlaten “omwille van de Nederlandse veiligheid”. Hij spreekt van een “sterk veranderde context, met de oorlog in Oekraïne en de toenemende Russische assertiviteit”.
Of Rusland met gelijke munt terugbetaalt is moeilijk te zeggen. De overheid houdt wel rekening met dat scenario. “De ervaring leert dat Rusland dit soort maatregelen niet onbeantwoord laat. Daar kunnen we niet over speculeren, maar het ministerie van Buitenlandse Zaken is voorbereid op diverse scenario’s die zich komende tijd kunnen voordoen”, zo laat minister Hoekstra weten.
‘Een behoorlijk dramatisch gebaar’
Volgens de NOS zijn in totaal zijn 75 Russische diplomaten geaccrediteerd in Nederland. Oftewel, het kabinet zet bijna een kwart van alle Russische diplomaten in ons land uit. Dat is een fors aantal, zo vertelt Ben de Jong tegenover RTL Nieuws. Hij is gastonderzoeker op het gebied van inlichtingendiensten aan de Universiteit Leiden.
“Na de moordaanslag op oud-dubbelspion Sergej Skripal in 2018 zijn er ook Russen Nederland uitgezet. Maar dat waren er toen twee. Meestal zijn het één, twee of drie. Zeventien is een groot incident”, aldus De Jong. Mogelijk duidt dit grote aantal op een verslechtering van de band tussen Nederland en Rusland. Op deze manier probeert Nederland mogelijk “die Russen even op hun plek te zetten”.
Als de betrekking tussen ons land en Rusland goed waren geweest, dan zou de uitzetting volgens de academicus in stilte zijn gebeurd. Hij noemt de het besluit van het kabinet om in één keer 17 Russische diplomaten het land uit te zetten “een behoorlijk dramatisch gebaar”.
AIVD betrapte eerder al Russische spionnen
Het is niet de eerste keer dat Nederland openlijk Russische spionnen het land uitzet. Eind 2020 gebeurde precies hetzelfde met twee Russische diplomaten die door de AIVD waren ontmaskerd. In werkelijkheid waren het leden van de Russische civiele inlichtingendienst SVR die zoveel mogelijk gevoelige en vertrouwelijke informatie over de Nederlandse high-tech sector verzamelden. In het bijzonder over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders en nanotechnologie.
Deze technologieën worden veelal gebruikt voor civiele toepassingen, maar kunnen ook voor militaire doeleinden worden ingezet. Dat principe noemen we ook wel dual-use. Niet voor niets doen de overheid, de academische wereld en andere instanties er alles aan om dergelijke informatie zo goed mogelijk te beschermen.
Update (6 april 2022): niet alleen Nederland, België. Tsjechië en Ierland zetten Russische diplomaten uit. Deze week hebben onder meer Frankrijk, Duitsland, Zweden, Italië, Spanje, Denemarken en Slovenië kenbaar gemaakt om Russische diplomaten naar huis te sturen. Het aantal verschilt sterk per land. Zo zet Zweden drie Russische diplomaten op het vliegtuig en Slovenië maar liefst 33.
Een woordvoerder van het Kremlin noemt de uitzetting van Russische diplomaten “een kortzichtige zet” die de communicatie tussen landen zal bemoeilijken. Tevens wees hij op Russische vergeldingsmaatregelen, al liet hij in het midden wat hij daarmee precies bedoelde. Mogelijk betekent dit dat Rusland diplomaten van Europese landen de deur wijst.
