Het demissionaire kabinet wil dat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) als toezichthouders voor de Data Act worden benoemd. De ACM fungeert als datacoördinator en primaire toezichthouder, de AP gaat erop toezien dat alle verwerkingen van persoonsgegevens voldoen aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De taken van de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) sluiten niet aan op de doelstelling van de Europese Dataverordening.
Dat staat in het conceptvoorstel van de Uitvoeringswet Dataverordening, dat maandag via een internetconsultatie online is geplaatst.
De Data Act in een notendop
De Data Act of Dataverordening is een wetsvoorstel van de Europese Commissie om het delen van data te bevorderen. Het idee hierachter is dat burgers meer controle krijgen over hun gegevens en het voor hen eenvoudiger moet maken om informatie te delen met Europese overheidsinstellingen, bedrijven en andere publieke en private instanties.
Een andere bijkomstigheid van de Data Act, is dat het voor burgers makkelijker wordt om te achterhalen welke persoonlijke gegevens slimme apparaten verzamelen. In het geval van een noodsituatie, bijvoorbeeld bij overstroming of een andere natuurramp, krijgen overheidsinstanties toegang tot gegevens die in bezit zijn van de particuliere sector.
Voor wetenschappers wordt het mogelijk om anoniem gegevens te verzamelen voor onderzoek naar toekomstige toepassingen en het ontwikkelen van levensreddende behandelingen. Tot slot zijn er afspraken over dataportabiliteit en interoperabiliteit vastgelegd in de verordening. De overstap van de ene naar de andere cloudaanbieder moet daardoor eenvoudiger worden. Zo denkt Europa de concurrentie op de cloudmarkt te vergroten.
Kabinet wil ACM en AP tot toezichthouder benoemen
Om de Europese wetgeving in nationale wetgeving te vertalen, heeft het kabinet de Uitvoeringswet Dataverordening bedacht. Deze wet bepaalt welke instanties in Nederland toezicht houden op de Data Act en welke sancties zij kunnen opleggen. De Uitvoeringswet wijst hiervoor twee instanties aan: de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).
“De verwachting is dat de ACM en de AP dit het beste kunnen doen”, zo schrijft het kabinet. De reden daarvoor is dat de ACM en AP over voldoende relevante kennis en expertise beschikken en er raakvlakken zijn met hun andere wettelijke taken. Om die reden is het niet nodig om een nieuw zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) op te richten.
Deze rol krijgen de toezichthouders
De ACM wordt aangewezen als primaire toezichthouder. “De ACM heeft in het kader van de Wet handhaving consumentenbescherming al de nodige ervaring met de uitvoering van een coördinerende rol in het kader van toezicht en handhaving en zal worden aangewezen als datacoördinator. Als beoogde digitaledienstencoördinator zal de ACM hier bovendien verdere ervaring mee opdoen. Om deze redenen acht het kabinet de ACM het meest geschikt om de rol van datacoördinator uit te voeren onder de verordening”, zo staat er in het conceptwetsvoorstel.
De Autoriteit Persoonsgegevens krijgt een adviesrol over de toepassing van de AVG. De Uitvoeringswet regelt ook de samenwerking tussen de ACM en AP. De ACM kan de AP om advies vragen als er mogelijk afbreuk wordt gedaan aan de Europese privacywetgeving. Als bevoegde autoriteit staat de wet toe dat de privacywaakhond informatie deelt met de markttoezichthouder.
Als er sprake is van een overtreding, dan mogen de ACM en AP een bestuurlijke boete of een dwangsom opleggen. De maximale hoogte is vastgelegd in de zesde categorie, wat neerkomt op ruim één miljoen euro, of bedraagt 10 procent van de jaaromzet van de overtreder.
Voor de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) is geen rol weggelegd in de Uitvoeringswet Dataverordening. De doelen en expertise van deze instantie sluiten niet goed aan bij de doelstelling van de Data Act. “RDI heeft met betrekking tot verbonden producten en dataverwerkingsdiensten vooral technische expertise, terwijl de verordening zich met name richt op concurrentie, keuzevrijheid en eerlijke toegang tot gegevens”, aldus het kabinet in de Memorie van Toelichting.
Reageren kan tot en met 1 april
Iedereen die wil kan via Internetconsultatie.nl zijn mening geven over het wetsvoorstel. Geïnteresseerden hebben hiervoor tot en met maandag 1 april 2024 de tijd. Na die datum wordt de internetconsultatieronde beëindigd.
