De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) zorgt er niet voor dat de hulpverlening aan verwarde personen tekortschiet. De Europese privacywetgeving bevat voldoende grondslagen om gegevens tussen hulpdiensten uit te wisselen. Er zijn echter wel voorwaarden opgenomen om te voorkomen dat persoonsgegevens lichtvaardig worden gedeeld.
Dat schrijven de minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius en de minister voor Langdurige Zorg en Sport Conny Helder in reactie op vragen van de VVD.
Privacywetgeving belemmert hulpverlening verwarde personen
Een item in EenVandaag was aanleiding voor de VVD om schriftelijke vragen te stellen aan de bewindspersonen. Het actualiteitenprogramma onderzocht hoe gemeenten en woningcorporaties omgaan met verwarde personen. Uit de reportage bleek dat deze partijen in praktijk regelmatig problemen ervaren bij de hulpverlening van verwarde personen. Volgens medewerkers uit het sociaal domein ligt de privacywetgeving hieraan ten grondslag.
“Privacy is een groot goed, maar zeker op sociaal domein zie je dat er een handelingsverlegenheid ontstaat”, zo betoogde de Helmondse wethouder Cathelijne Dortmans. Karin van Dreven van de Rotterdamse woningcorporatie Woonbron vertelde dat corporaties een hoop niet hoeven te weten. “Maar als het woongenot van onze huurders op het spel staat, willen we daar graag wat aan doen. En het liefst ervoor, zodat we seintje krijgen dat iemand ergens probeert zelfstandig te wonen.”
Vroegtijdige signalering is prioriteit voor het kabinet
Jacqueline van den Hil en Ingrid Michon-Derkzen (beiden VVD) richtten daarop een aantal schriftelijke vragen aan minister Yeşilgöz-Zegerius en minister Helder. Allereerst vroegen ze wat er is gebeurd met de ruim 15.000 meldingen die bij het landelijk meldpunt over verwarde personen zijn binnengekomen. De bewindsvrouwen zeggen dat hier centraal geen data over zijn verzameld. Het meldpunt is ingericht om bellers door te schakelen naar het juiste lokale of regionale meldpunt voor niet-acute zorgmeldingen. “Het meldpunt heeft geen andere functie dan het vergroten van de bereikbaarheid van de regionale meldpunten”, zo schrijven de ministers.
De bewindspersonen erkennen dat verward of onbegrepen gedrag een belasting vormt voor zowel de betrokken als de directe omgeving. Om de samenwerking tussen de zorg, het sociaal domein en de politie te bevorderen, trekt het kabinet jaarlijks een bedrag van 26 miljoen euro uit. Het vroegtijdig signaleren van zorgwekkend gedrag en voorkomen dat dit leidt tot escalatie, is een van de prioriteiten van het kabinet.
Kabinet werkt aan diverse wetsvoorstellen om hulpverlening te verbeteren
De bewindspersonen zijn van mening dat er geen wet- of regelgeving in de weg staat om noodzakelijke gegevens uit te wisselen tussen diverse instanties. “Er zijn vaak meer mogelijkheden voor veilige gegevensuitwisseling binnen bestaande wettelijke kaders dan wordt gedacht”, stellen de ministers. Om zorginstanties, woningcorporaties, gemeenten en de politie te informeren over de mogelijkheden, is het handelingskader ‘Samenwerking en gegevensdeling tussen woon-, zorg- en veiligheidsdomein’ ontwikkeld.
Om zorgverleners in de toekomst beter te kunnen helpen, zijn er een aantal wetsvoorstellen in ontwikkeling. Het voorstel Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) formuleert een expliciete grondslag om gegevens te delen voor een gecoördineerde aanpak voor mensen met een meervoudige problematiek. Het wetsvoorstel Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (Wgs) biedt een aanvullend kader om persoonsgegevens te verwerken in domeinoverstijgende situaties.
Tot slot werkt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan een wetsvoorstel om een wettelijke juridische grondslag te creëren voor woningcorporaties zodat zij in specifieke gevallen bijzondere persoonsgegevens en strafrechtelijke gegevens kunnen verwerken.
Ministers pleiten voor ‘zorgvuldige gegevensbescherming’
Op de vraag of de AVG een beknellende rol speelt bij de hulpverlening van verwarde personen, schrijven de ministers dat dit niet het geval is. “De AVG staat toe dat grondslagen voor gegevensverwerking in nationale wetgeving gecreëerd worden, op grond waarvan gegevensuitwisseling mogelijk kan zijn voor specifieke doeleinden, mits deze gegevensuitwisseling noodzakelijk en proportioneel is”, aldus de bewindsvrouwen.
Ze benadrukken dat er in de AVG wel voorwaarden zijn opgenomen voor het delen van persoonsgegevens. Het doel van deze voorwaarden is om te voorkomen dat betrokkenen met ongewenste consequenties worden geconfronteerd. “Het per beoogde gegevensuitwisseling bepalen van de grondslag, het doel, de noodzakelijkheid en proportionaliteit kan soms als knellend worden ervaren in de praktijk. Echter, het bewaren van evenwicht tussen de belangen van gegevensuitwisseling en zorgvuldige gegevensbescherming is van groot belang. Het gaat immers vaak om de gegevens van kwetsbare burgers.”
