Inspectie Justitie en Veiligheid stelt een onderzoek in om te kijken of meldkamers in Nederland hun informatiebeveiliging goed op orde hebben. Hiermee wil de dienst een antwoord krijgen op de vraag of de meldkamers goed zijn voorbereid als ons land getroffen wordt door cyberaanvallen. Dat is belangrijk, omdat meldkamers een vitale rol spelen bij het bewaken van onze nationale veiligheid.
Dat schrijft de Inspectie Justitie en Veiligheid in een persbericht.
Meldkamers spelen onmisbare rol in onze samenleving
Meldkamers spelen een belangrijke rol in ons dagelijks leven. Als iemand in nood verkeert, gewond is geraakt door een ongeval, het slachtoffer is van een roofoverval of er ergens een grote brand uitslaat, moeten burgers erop kunnen vertrouwen dat ze de hulpdiensten kunnen bereiken. Daarbij speelt de meldkamer een rol: zij leggen immers het eerste contact met de hulpdiensten. Verstoring van de meldkamer kan volgens Inspectie Justitie en Veiligheid grote gevolgen hebben voor de nationale veiligheid.
“Meldkamers worden ingezet bij het bewaken van de openbare orde en de opsporing en zijn cruciaal bij de rampenbestrijding en crises. Uitval en verstoring vormen een steeds groter risico voor de vitale infrastructuur en daarmee voor de informatie- en communicatiesystemen van de meldkamers”, aldus de Inspectie. Om die reden is het van groot belang dat de digitale weerbaarheid van meldkamers op orde is. Zo niet, dan kan dit maatschappij ontwrichtende gevolgen hebben.
‘Digitale weerbaarheid onlosmakelijk verbonden met nationale veiligheid’
Met deze uitspraak verwijst de Inspectie naar het rapport Cybersecuritybeeld Nederland 2020, dat in juni werd gepubliceerd door de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Daarin schreef voorzitter Pieter-Jaap Aalbersberg dat onze samenleving sterk afhankelijk is geworden van digitale diensten, processen en systemen. Dat biedt volgens hem kansen, maar maakt ons ook kwetsbaar voor hackers.
Digitale veiligheid en digitale weerbaarheid zijn volgens Aalbersberg onlosmakelijk verbonden met de nationale veiligheid. Dit geldt in het bijzonder voor vitale processen, waaronder nutsvoorzieningen, communicatie met hulpdiensten en de transport- en distributieketen. “Net als in 2019 kan ook nu worden geconcludeerd dat de digitale dreiging een permanent karakter heeft en dat cyberincidenten kunnen leiden tot maatschappij-ontwrichtende schade”, zo luidde de conclusie van de voorzitter van de NCTV.
Inspectie kijkt naar vormgeving risicomanagement en informatiebeveiliging
Sinds 1 januari 2020 beheert de Nationale Politie de meldkamers. Toen trad een wetswijziging in werking die bepaalt dat meldkamers nauwer met elkaar moeten samenwerken en in staat moeten zijn om elkaars taken over te nemen in geval van een calamiteit. Om deze taak uit te voeren heeft de Nationale Politie een nieuw organisatieonderdeel in het leven geroepen: de Landelijke Meldkamersamenwerking (LMS). De medewerkers van dit team zijn verantwoordelijk voor de informatie- en communicatiesystemen van de meldkamers.
Inspectie Justitie en Veiligheid gaat na of de informatiebeveiliging is opgezet volgens de bestaande informatiebeveiligingsrichtlijnen. Daarvoor onderzoekt de Inspectie hoe het risicomanagement is vormgegeven en geborgd. “Gedegen informatiebeveiliging en risicomanagement helpen organisaties weerbaar maken tegen cyberdreigingen”, zo schrijft de Inspectie.
Verbeteren informatiebeveiliging wordt goed opgepikt
Het is goed om te horen dat Inspectie Justitie en Veiligheid de informatiebeveiliging van meldkamers serieus neemt. De Nationale Politie maakt hier ook werk van. Vorige week vertelde de organisatie dat ze het zoekgedrag van politieagenten gaat monitoren. Op deze manier wil de politie voorkomen dat vertrouwelijke informatie bij criminelen terecht komt. Daarnaast wil de politie met het controlesysteem “oneigenlijk gebruik van politie-informatie” op alle niveaus tegengaan. Het systeem wordt geleidelijk uitgerold. Eind 2021 wordt het zoekgedrag van alle 65.000 politiemedewerkers in de gaten gehouden.
Deze maatregel volgt nadat Bits of Freedom in november constateerde dat de politiesystemen niet voldoen aan de regels op het gebied van privacy en informatiebeveiliging. Zo behouden politieagenten die promotie maken vaak hun bevoegdheden, zodat ze toegang hebben tot informatie die niet nodig is om hun werkzaamheden uit te voeren. Ook worden gegevens vaak te lang bewaard en is het onduidelijk of de huidige beveiligingsmaatregelen afdoende zijn om informatie te beschermen.
Volgens de belangenvereniging lopen zowel burgers als de politie enorme risico’s door de lakse beveiliging. Als de politie geen actie onderneemt, dan moet de Autoriteit Persoonsgegevens ingrijpen en eventueel boetes opleggen. “Het is te gek voor woorden dat de politie hier al jaren mee wegkomt”, zo stelde Bits of Freedom.
