Nederlanders maken zich grote zorgen over de huidige ontwikkelingen in de wereld. Bijna de helft (47 procent) maakt zich het meest zorgen om cyberdreigingen. Op plaats twee en drie komen geopolitieke dreigingen (45 procent) en uitval van vitale processen (43 procent).
Dat blijkt uit de nieuwste editie van de Risico- en Crisisbarometer (RCB).
Meer angst voor cyberdreigingen door toename cybercriminaliteit
I&O Research legde 17 gebeurtenissen voor aan de deelnemers om de perceptie van het risico voor de nationale veiligheid te meten. Voor ieder scenario konden de respondenten hun mening geven over de kans dat deze gebeurtenis daadwerkelijk kan plaatsvinden, de ernst ervan voor de Nederlandse samenleving en de mate waarin zij zich zorgen maken over deze specifieke gebeurtenis.
De top vijf van de gebeurtenissen waar men zich zorgen over maakt, is de afgelopen jaren veranderd. Afgelopen jaar maakten we ons de meeste zorgen om spanningen tussen bevolkingsgroepen en infectieziekten. Deze uitkomsten werden hoogstwaarschijnlijk het meeste genoemd, omdat we toen nog volop in de coronacrisis zaten. Naar verhouding maakten meer Nederlanders zich ook zorgen om terrorisme en extremisme.
Uit de laatste meting blijkt dat wij ons de meeste zorgen maken om cyberdreigingen, zoals cyberaanvallen, DDoS-aanvallen en datalekken. Een verklaring daarvoor is wellicht dat steeds meer Nederlanders het slachtoffer worden van hackers en cybercriminelen. Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat het aantal slachtoffers van cybercrime sinds 2012 met gemiddeld bijna een kwart (22,1 procent) is toegenomen.
Geopolitieke dreigingen en maatschappelijke ontwrichting
Na cyberdreigingen maken Nederlanders zich grote zorgen om geopolitieke dreigingen. Iets minder dan de helft (45 procent) vreest dat internationale ontwikkelingen een impact hebben op het dagelijks leven in ons land. De oorlog in Oekraïne, torenhoge energieprijzen en inflatie dragen daar vermoedelijk aan bij. Op de derde plaats zijn we bang dat vitale processen uitvallen, zoals de drinkwatervoorziening of bevoorrading van supermarkten.
Respondenten denken dat de kans het grootst is dat we met cyberdreigingen te maken krijgen, gevolgd door georganiseerde criminaliteit en extreme weersomstandigheden. Maatschappelijke ontwrichting wordt waarschijnlijk veroorzaakt door de uitval van vitale processen, zo denken de meeste Nederlanders. Een stralingsongeval en geopolitieke dreigingen laten mogelijk ook een stempel achter op ons dagelijks leven.
In het Cybersecuritybeeld Nederland 2022 schreef de NCTV onlangs dat de kans op maatschappelijke ontwrichting groot is door de scheefgroei in maatregelen om de digitale weerbaarheid van onze samenleving te vergroten. “De weerbaarheid in Nederland is nog niet voldoende op niveau. Digitale risico’s nemen nog geen structurele plaats in het bredere risicomanagement in en een samenhangende aanpak is nodig”, aldus de NCTV.
Weinig vertrouwen in informatievoorziening door overheid
Op de vraag of de overheid voldoende doet om deze risico’s in te perken, zijn de meningen verdeeld. Meer dan de helft van de Nederlanders vindt dat de regering te afwachtend is als het gaat om de bestrijding van georganiseerde criminaliteit en het wegnemen van spanningen tussen bevolkingsgroepen.
Vertrouwen in de informatievoorziening is ook niet al te best. Slechts een kwart van de ondervraagden (27 procent) denkt dat de overheid voldoende informatie verstrekt als er zich een ramp voordoet. Drie op de tien Nederlanders is daar niet van overtuigd. Het vertrouwen in de informatievoorziening tijdens een ramp of crisis is volgens de onderzoekers stabiel sinds 2021.
Volgende RCB-meting in najaar 2022
Het is de elfde keer dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) de onderzoeksresultaten van de Risico- en Crisisbarometer presenteert. Het onderzoek is tussen 22 april en 6 mei 2022 uitgevoerd door I&O Research. Voor het onderzoek werden Nederlanders 4.500 Nederlanders van 18 jaar en ouder benaderd. Iets meer dan de helft van de respondenten (2.300) deed daadwerkelijk mee aan de enquête.
Twee keer per jaar voert I&O Research het onderzoek uit. In het najaar van 2022 kunnen Nederlanders opnieuw deelnemen aan deze enquête. De uitkomsten van deze onderzoeken gebruikt de NCTV voor planvorming en voorbereiding op risico- en crisiscommunicatie.
