Gemeente Enschede in hoger beroep tegen boete toezichthouder

Vrouw zit op een bank en kijkt naar haar smartphone

De gemeente Enschede vindt de bestuurlijke boete van 600.000 euro die de Autoriteit Persoonsgegevens in april oplegde voor WiFi-tellingen onterecht. Het boetebesluit van de toezichthouder is volgens het college van B&W gebaseerd op onjuiste aannames en er is geen hoor en wederhoor toegepast. Daarnaast zijn er geen persoonsgegevens verzameld en is Enschede de enige gemeente die een boete krijgt voor WiFi-tracking, terwijl meer dan tweehonderd andere gemeenten ook met deze methode werken. Daarom heeft de gemeente officieel bezwaar aangetekend tegen de boete.

Dat blijkt uit een brief van de burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad.

Autoriteit Persoonsgegevens legt gemeente Enschede boete op van 600.000 euro

Voor het begin van deze zaak moeten we terug naar mei 2018. Dat jaar besluit de gemeente Enschede om de drukte in de binnenstad te meten. Daarvoor schakelt de gemeente een bedrijf in dat het aantal bezoekers meet door middel van WiFi-signalen. Door een meetkastje met sensoren die deze signalen meten te plaatsen, weet je hoeveel bezoekers er op een bepaald in het stadscentrum zijn. Eind april 2020, twee jaar later, stopte het ingehuurde bedrijf met het tellen van mensen met behulp van WiFi-tracking.

De Autoriteit Persoonsgegevens oordeelde dat deze rekenmethode in strijd is met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Iedere smartphone die een WiFi-signaal uitzond, werd geregistreerd met een unieke code. Door bezoekers lang genoeg op deze manier te volgen, is het mogelijk om gedetailleerde profielen op te stellen. Zo is het aannemelijk dat iemand die iedere ochtend op hetzelfde tijdstip in het centrum aankomt en ’s avonds weer vertrekt, daar werkt. Dat is niet hetzelfde als anoniem mensen tellen om vast te stellen hoe druk het is.

Vanwege de ernst en omvang van de overtreding, besloot de Autoriteit Persoonsgegevens een boete van 600.000 euro op te leggen aan de gemeente Enschede. “Iedereen heeft het recht om vrij en onbespied over straat te gaan”, zo zei AP-vicevoorzitter Monique Verdier over de kwestie. “Zonder dat de overheid of een andere partij kan meekijken of noteren wat je doet. Dat past bij onze vrije en open samenleving. Het is niet de bedoeling dat iemand kan volgen welke winkel, arts, kerk of moskee we bezoeken. Dat is privé en dat moet privé blijven. Zodat mensen zichzelf kunnen zijn, zonder zich geremd te voelen door mogelijke registratie.”

Gemeente Enschede vindt boete onterecht en disproportioneel

De gemeente Enschede meent dat ze niets fout heeft gedaan en dat de boete onterecht en disproportioneel is. “Wij zijn van mening dat de Autoriteit Persoonsgegevens een besluit heeft genomen in strijd met meerdere beginselen van behoorlijk bestuur, niet voldoende onderzoek heeft gedaan, geen hoor- en wederhoor heeft toegepast, ongemotiveerd voorbij gaat aan veel argumenten die wij in de zienswijze hebben aangedragen, niet genoeg rekening houdt met boeteverlagende omstandigheden, willekeurig handelt en kwalijk heeft gehandeld in hun uitingen naar buiten”, schrijft het college van B&W in een brief aan de gemeenteraad. Een minder zwaar middel zoals een last onder dwangsom -een sanctie die erop gericht is om de gemaakte fout te herstellen- was naar mening van het college meer op zijn plaats geweest.

In de brief kondigt het college van B&W aan dat ze officieel bezwaar heeft ingediend tegen de bestuurlijke boete van de toezichthouder. Het bezwaarschrift moest vóór 14 juli opgestuurd worden naar de Autoriteit Persoonsgegevens. Dat heeft de advocaat van de gemeente gedaan.

Deze bezwaren heeft de gemeente Enschede ingediend bij de toezichthouder

In het bezwaarschrift somt de gemeente Enschede tien punten op waaruit zou moeten blijken dat de toezichthouder de zaak verkeerd heeft beoordeeld en behandeld. Om te beginnen vinden de burgemeester en wethouders dat de Autoriteit Persoonsgegevens onjuiste suggesties en aannames doet die niet nader zijn onderbouwd. Daarmee handelt de privacywaakhond in strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Dat geldt ook voor het feit dat de AP niet alle argumenten van de gemeente Enschede behandelt in het boetebesluit. De toezichthouder heeft geen onderzoek ingesteld naar de exacte werking van de sensoren. Dat vindt de gemeente niet kunnen, omdat bestuursorganen hun besluiten behoren te nemen op basis van feiten in plaats van aannames.

Verder schrijft de gemeente Enschede dat de AP geen hoor en wederhoor heeft toegepast bij PFM, het bedrijf dat de metingen verrichtte. Ook zijn er geen persoonsgegevens verzameld of verwerkt bij de WiFi-tellingen en zijn er nooit burgers gevolgd. Ook vindt de gemeente dat ze wel degelijk een beroep kan doen op een wettelijke grondslag uit de AVG.

Waar de gemeente Enschede ook over verbaast is dat meer dan tweehonderd gemeenten in Nederland op vergelijkbare wijze WiFi-tellingen uitvoeren en Enschede de enige gemeente is die een boete opgelegd krijgt. “Dat roept de vraag op of dat niet in strijd is met het gelijkheidsbeginsel, zeker gezien het feit dat de AP in de pers impliciet heeft aangegeven dat die gemeenten niet zonder meer aan een onderzoek onderworpen zullen worden en dat de AP er van uit gaat dat de gemeenten die dit betreft zelf hun wifitellingen kritisch onder de loep zullen nemen”, aldus het college van B&W.

AP beslist na de zomervakantie over bezwaarschrift

Het bezwaarschrift is zoals gezegd opgestuurd naar de Autoriteit Persoonsgegevens. De toezichthouder neemt deze na de zomervakantie in behandeling. Naar aanleiding daarvan houdt het college van B&W een besloten sessie met de gemeenteraad over het besluit van de toezichthouder op het bezwaarschrift. De advocaat van de gemeente sluit bij dit overleg aan.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen