De Europese Unie (EU) en de Verenigde Staten (VS) hebben een principeakkoord bereikt over het doorsturen van gegevens van Europese burgers naar Amerika. In het akkoord zijn veiligheid en het recht op privacy beter gewaarborgd dan onder de oude regeling. De komende maanden worden de afspraken definitief vastgelegd.
Dat meldt Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, in een persverklaring.
Europese Hof maakt einde aan Privacy Shield
Voor het begin van deze kwestie moeten terug naar de zomer van 2020. Het Europese Hof van Justitie zette toen een streep door het Privacy Shield. In het document waren afspraken vastgelegd over data-uitwisseling tussen het Europese vasteland en Noord-Amerika. Eén van de afspraken was dat het land waar de gegevens worden opgeslagen hetzelfde beschermingsniveau biedt als hier in Europa.
Dat was volgens de rechter niet het geval. Het Hof vond dat de opslag- en beveiligingsmaatregelen in de VS niet op dezelfde lijn zaten als bij ons in Europa. Doordat het evenredigheidsbeginsel niet gegarandeerd kon worden, mocht het Privacy Shield niet langer als basis dienen voor data-uitwisseling met Amerika.
Sindsdien moesten Europese en Amerikaanse bedrijven en organisaties met Standard Contractual Clauses (SCC) of modelcontracten werken. In praktijk gebeurde dat amper. De Oostenrijkse privacyactivist Max Schrems stuurde in totaal 101 klachten naar de nationale toezichthouders in dertig landen om naleving af te dwingen.
‘Evenwicht tussen veiligheid en recht op privacy
Na bijna twee jaar onderhandelen is er dan eindelijk een deal gesloten tussen Europa en de VS. In een toespraak zegt Ursula von der Leyen ‘zeer verheugd’ te zijn met het nieuwe akkoord. “Dit zal voorspelbare en betrouwbare gegevensstromen tussen de EU en de VS mogelijk maken, waarbij de privacy en de burgerlijke vrijheden worden gewaarborgd”, aldus de voorzitter van de Europese Commissie.
Von der Leyen is Didier Reynders (Eurocommissaris van Justitie) en Gina Marie Raimondo (minister van het Amerikaanse ministerie van Handel) zeer erkentelijk voor hun werk. Ze hebben “een evenwichtige en doeltreffende oplossing” gevonden om de uitwisseling van gegevens weer te hervatten. “Dit is een nieuwe stap in de versterking van ons partnerschap. We slagen erin een evenwicht te vinden tussen veiligheid en het recht op privacy en gegevensbescherming.”
De afspraken zijn nog niet definitief. Een betrokkenen zegt tegenover persbureau Reuters dat het waarschijnlijk nog maanden zal duren voordat alles in kannen en kruiken zit.
Schrems zet zijn vraagtekens bij principeakkoord
Max Schrems, oprichter van privacybeweging Noyb, is sceptisch over het principeakkoord. Volgens hem gaat het om een ‘politieke aankondiging’ en ligt er nog helemaal geen nieuw akkoord op tafel. Voor zover bekend gaat de VS zijn surveillancewetten niet aanpassen, wat een belangrijk obstakel voor definitieve afspraken is. Tot die tijd mogen bedrijven geen beroep doen op de overeenkomst, zo benadrukt de privacyvoorvechter.
In een eerste reactie laat Schrems weten dat hij het akkoord grondig zal laten analyseren zodra deze definitief is. Mocht de deal niet in overeenstemming zijn met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en andere Europese privacywetgeving, dan gaat hij opnieuw naar het Europese Hof van Justitie. “Het is betreurenswaardig dat de EU en de VS deze situatie niet hebben aangegrepen om tot een ‘no spy’-overeenkomst te komen, met basisgaranties onder gelijkgestemde democratieën. Klanten en bedrijven worden geconfronteerd met nog meer jaren van rechtsonzekerheid”, zo zegt Schrems. Hij denkt dat de Amerikaanse president Joe Biden de oorlog in Oekraïne heeft aangegrepen om de EU onder druk te zetten.
