Dekker: ‘AVG vormt geen belemmering om over coronadoden te communiceren’

Dekker: ‘AVG vormt geen belemmering om over coronadoden te communiceren’

Laatst bijgewerkt: 18 juni 2020
Leestijd: 4 minuten, 35 seconden

De Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) heeft er niet voor gezorgd dat er extra mensen zijn overleden door het coronavirus. De verordening is niet van toepassing op persoonsgegevens van overleden mensen. De privacywet vormt dan ook geen belemmering om sterfgevallen als gevolg van het coronavirus in verpleeghuizen te melden.

Dat schrijft Sander Dekker, minister voor Rechtsbescherming, in antwoord op schriftelijke vragen van Gerrit Jan van Otterloo, Kamerlid voor 50PLUS in de Tweede Kamer.

Overtreden AVG

Van Otterloo stelde eind mei vragen aan minister Dekker naar aanleiding van een krantenartikel in het Reformatorisch Dagblad en De Telegraaf. Daarin vertelden de burgemeesters van Nunspeet en Zwartewaterland dat de “doorgeslagen privacywet”, doelend op de AVG, extra levens heeft gekost. “Toen het parlement debatteerde over te weinig IC-bedden, overleden bij ons massaal mensen in verpleeghuizen. Niemand wist het, want officiële instanties mochten het niet melden. De GGD zei me niet te gaan bellen als er mensen in Nunspeet waren besmet of overleden, omdat het herleidbaar was”, zo vertelde burgemeester Breunis van de Weerd van Nunspeet. “Toen in Elspeet de eerste coronabesmetting bekend werd, heb ik het gewoon openbaar gemaakt. Het hele dorp sprak erover, maar ik mocht er niks over zeggen. Dat kan natuurlijk niet.”

Zijn collega Eddy Bilder, burgemeester van Zwartewaterland, geeft ruiterlijk toe dat ook hij de regels aan zijn laars heeft gelapt. “Ik kon niet zwijgen toen in Hasselt de eerste besmettingen bekend werden. Waar we het straks, als de pandemie achter de rug is, over moeten hebben, is of we soms niet te rigide omgingen met regels. Ik heb momenten gehad dat ik vreesde de politie te moeten inschakelen om mensen buiten het bejaardentehuis te houden omdat ze naar hun ernstig zieke of stervende ouder wilden. Dat waren heel pijnlijke situaties waarvan je je afvraagt of ze voorkomen hadden kunnen worden.”

Autoriteit Persoonsgegevens

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) mengde zich in de discussie door te zeggen dat de AVG geen belemmering vormt voor de GGD om coronadoden te melden. De gegevens van overledenen gelden niet als persoonsgegevens volgens de Europese privacywet. Die heeft namelijk alleen betrekking op mensen die in leven zijn. De privacywaakhond zei tevens tegen het Reformatorisch Dagblad dat “colleges van B&W kunnen en mogen beschikken over informatie die noodzakelijk is voor de uitvoering van hun wettelijke verantwoordelijkheid om infectieziekten te bestrijden”.

Schriftelijke vragen

Voor 50PLUS-Kamerlid Van Otterloo was dit niet genoeg en besloot om minister Dekker voor Rechtsbescherming schriftelijk aan de tand te voelen. Hij wil van de minister weten of hij het eens is met de stelling van de burgemeesters dat de AVG onnodig mensenlevens heeft geëist in de strijd tegen het coronavirus. Net als de AP antwoordt de minister dat de AVG alleen van toepassing is op persoonsgegevens van levende personen. “Het melden van sterfgevallen valt dan ook buiten de reikwijdte van de AVG”, aldus minister Dekker.

Als burgemeesters of andere instanties coronabesmettingen melden, dan speelt de AVG wel een rol. Volgens de privacywet is dit een bijzondere categorie van persoonsgegevens, waarvoor in beginsel een verwerkingsverbod geldt. “De verwerking hiervan is slechts toegestaan wanneer een specifieke uitzonderingsgrond van toepassing is. Een daarvan betreft verwerkingen die noodzakelijk zijn om redenen van algemeen belang op het gebied van de volksgezondheid”, aldus de minister. De Wet publieke gezondheid vormt hiervoor de basis.

Beperkte bevoegdheden burgemeesters

Deze wet bepaalt volgens de minister dat een arts die een infectie met het coronavirus vaststelt, dit direct moet melden aan de GGD. Als in een verpleeghuis coronabesmettingen worden vastgelegd, moet dit eveneens volgens dezelfde wet aan de GGD bekend gemaakt worden. De behandelend arts mag dan alleen de naam, het adres, de geboortedatum, het burgerservicenummer (BSN), verblijfplaats en medische informatie over de infectieziekte delen met de GGD. Deze instantie moet op zijn beurt het RIVM, de voorzitter van de veiligheidsregio en burgemeester van de gemeente op de hoogte stellen van de besmetting.

Verder schrijft de minister dat burgemeesters beperkte bevoegdheden heeft in de strijd tegen het coronavirus:

“Omdat de bestrijding van een zogenaamde A ziekte, zoals het coronavirus, aan de voorzitter van de veiligheidsregio is voorbehouden, zijn de bevoegdheden van de burgemeester in deze beperkt. Ook de communicatie naar buiten toe over aantallen besmettingen en/of sterfgevallen ligt bij de voorzitter van de veiligheidsregio. Om die reden ontvangen burgemeesters alleen informatie in de vorm van geaggregeerde aantallen, net als het RIVM. Voor zijn rol als burgervader is het vooral van belang dat hij op de hoogte is van het feit dat er besmettingen zijn. Dat is in de onderhavige situatie ook gebeurd.”

Bron- en contactonderzoek

Van Otterloo vraagt aan minister Dekker of er bron- en contactonderzoek heeft plaatsgevonden bij deze besmettingen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) bevestigt dat er vóór 12 maart bij alle vastgestelde coronabesmettingen bron- en contactonderzoek heeft plaatsgevonden. Na deze datum is er gekozen voor een gerichtere aanpak, in het bijzonder bij bewoners van verpleeghuizen.

“Omdat bewoners in verpleeghuizen veelal dicht bij elkaar leven en in feite een huishouden vormen, wordt in beginsel een gehele of een gedeelte van een afdeling behandeld als zijnde mogelijk besmet. De prioriteit ligt vervolgens op het voorkomen dat het coronavirus zich verspreidt naar andere patiënten en andere afdelingen”, zo schrijft de minister. Naast de bewoners is ook het personeel onderworpen aan bron- en contactonderzoek.

Minister Dekker eindigt zijn bijdrage door te zeggen dat de AVG geen belemmering heeft gevormd in deze kwestie. Er is zijn ogen dan ook geen aanleiding om voor een wetswijziging te pleiten of verdere actie te ondernemen.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen