Voor het leeuwendeel van de partijen die deelnemen aan de waterschapsverkiezingen, speelt cybersecurity geen rol. Twee derde van alle verkiesbare partijen heeft in zijn verkiezingsprogramma niets opgenomen over dit onderwerp. En dat terwijl een goede cybersecurity bij waterschappen erg belangrijk is, omdat ze een wezenlijk onderdeel uitmaken van de vitale infrastructuur.
Dat blijkt uit onderzoek van advies- en consultancybureau Legian. Onderzoekers bestudeerden de verkiezingsprogramma’s van 43 partijen die actief zijn in 245 waterschappen.
Weinig aandacht voor cybersecurity bij waterschapsverkiezingen
Daaruit blijkt dat slechts één op de drie partijen (34 procent) aandacht besteedt aan cybersecurity. Kleine partijen die lokaal actief zijn en zich verkiesbaar hebben gesteld voor de waterschapsverkiezingen, hebben vaak niets over digitale beveiliging en cyberweerbaarheid opgenomen in hun verkiezingsprogramma.
Waternatuurlijk, BBB, VVD en AWP -partijen die in vrijwel alle waterschappen verkiesbaar zijn- hebben cybersecurity nadrukkelijk opgenomen in hun programma. Dat geldt ook voor JA21, de Groenen/Piratenpartij en De Vrije Lijst. Zij doen echter in minder regio’s mee aan de verkiezingen.
Opvallend is dat het CDA het onderwerp cybersecurity in slechts drie waterschappen heeft opgenomen in het verkiezingsprogramma, terwijl de partij in twintig regio’s verkiesbaar is. Partijen als de PvdA, PvdD, ChristenUnie, SGP, 50PLUS en Belang van Nederland (BVNL) doen in de helft van alle waterschappen mee aan de verkiezingen, maar hebben niets over cybersecurity in hun programma opgenomen.
Erratum:
de redactie van VPNGids.nl ontving een reactie van de Partij voor de Dieren (PvdD), waarin de fractie zegt dat cybersecurity wel degelijk een belangrijk thema is voor de partij. We hebben het verkiezingsprogramma van de PvdD erop nageslagen. Daarin staat onder meer dat ‘waterveiligheid al lang niet meer alleen om stevige en hoge dijken [gaat], maar ook om cybersecurity’. Verder lezen we in het programma het volgende: “Daarnaast kan een organisatie ontregeld worden door een cyberaanval, denk aan een computervirus, opzettelijke overbelasting of een digitale gijzeling. Omdat watermanagement, juist in Nederland, zo cruciaal is, kunnen waterschapswerken doelwit worden”, aldus de PvdD. Daarmee is de conclusie dat de PvdD bij de waterschapsverkiezingen geen aandacht besteedt aan cybersecurity onjuist.
‘Impact van cyberaanvallen op waterschappen is groot’
Nandenie Moenielal, strategisch adviseur security bij Legian, vindt het opmerkelijk dat zoveel partijen in hun verkiezingsprogramma niets zeggen over de beveiliging van IT-systemen. “Bij waterschappen blijkt de impact van cyberaanvallen groot. Het is essentieel dat de partijen die aan de verkiezingen deelnemen, zich bewust zijn van de risico’s en dat zij stappen ondernemen om de cybersecurity te verbeteren”, zo zegt ze.
Aankomende woensdag vinden de waterschapsverkiezingen plaats. Waterschappen vervullen belangrijke taken. Ze zorgen er in de eerste plaats voor dat er schoon en veilig drinkwater uit de kraan komt. Ze houden zich ook bezig met de bewaking van onze dijken. Verder kijken ze of het grondwaterpeil en de waterstand in sluizen en gemalen op de juiste hoogte zijn, controleren ze de kwaliteit van het zwemwater en nemen ze het voortouw bij calamiteiten als overstromingen.
Een cyberaanval op een waterschap of waterzuiveringsinstallatie kan grote gevolgen hebben voor de samenleving en economie. Denk aan huizen die verzakken omdat het grondwaterpeil niet op orde is. ook kan de kwaliteit van het drinkwater in het geding komen, doordat de interne systemen worden gehackt. Daarnaast kan het gebeuren dat gebieden overstromen wanneer de systemen voor rioleringen en gemalen niet functioneren. Om die reden maken waterschappen een wezenlijk onderdeel uit van de vitale infrastructuur.
Waternet onder verscherpt toezicht
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert nauwlettend of waterschappen hun beveiliging op orde hebben. In april 2021 ging het mis bij Waternet. De inspectie constateerde dat het risicomanagement niet op orde was. Ook werden bestaande veiligheidsmaatregelen onvoldoende geëvalueerd en regelmatig teruggedraaid. Verder voldeden de incidentresponse en het incidentmanagementproces niet aan de veiligheidseisen en was er geen procedure om cyberaanvallen te melden.
“Daardoor kan het mogelijk langer duren voordat incidenten zijn opgelost en kunnen de gevolgen van incidenten onnodig groter worden”, concludeerde de toezichthouder. Om die reden werd Waternet onder verscherpt toezicht geplaatst.
In september maakte de inspectie een einde aan het verscherpte toezicht. “Waternet heeft aangetoond dat de maatregelen ter verbetering van de cybersecurity zijn geïmplementeerd. De eerder door de inspectie geconstateerde tekortkomingen zijn opgelost. De organisatie is in control als het gaat om het beheersen van cybersecurity risico’s. Daarnaast is cybersecurity nu onderdeel van de besturing van de organisatie”, aldus de ILT.
