Nieuwe blockchains zoals Tron winnen snel aan populariteit onder criminelen. Doordat Nederlandse opsporingsdiensten niet genoeg expertise in huis hebben over dergelijke blockchains, dreigen zij “een belangrijke slag met cybercriminelen te gaan verliezen”. Dit melden deskundigen aan BNR.
Focus politie onterecht bij Bitcoin
De politie legt bij de bestrijding van criminaliteit de nadruk vooral op bitcoins. BNR meldt dat de term ‘Bitcoin’ 172 keer voorkomt in de online databank van gerechtelijke vonnissen; rechtspraak.nl. Naast Bitcoin worden slechts twee andere cryptomunten genoemd. Dit zijn Ethereum (vier keer) en Monero (één keer).
Volgens Frank van Weert is de focus op de bitcoin onterecht. Van Weert is de oprichter van Whale Alert, een analytics-systeem dat blockchain-transacties rapporteert. Hij stelt dat slimme criminelen bitcoin “al lang niet meer” gebruiken. Van Weert krijgt bijval van Ralph Moonen, technisch directeur bij computerbeveiligingsservice Secura. “Bitcoin wordt nog wel gebruikt, maar criminelen onderling zijn meestal al uitgeweken naar andere valuta. Dat is al een paar jaar gaande.”
Sinds oktober worden de meeste virtuele dollars via Tron verhandeld, blijkt uit cijfers van Whale Alert. Het gaat om maar liefs 280 miljard dollar. Daarmee neemt Tron de koppositie over van Ethereum. Bitcoin staat al sinds halverwege 2019 niet meer bovenaan.
BNR deed navraag bij de Landelijke Politie en de FIOD over de cryptovaluta die zij monitoren. De instanties wilden geen details kwijt, onder meer ‘uit operationele overwegingen’. BNR kreeg wel informatie uit “bronnen die bekend zijn met het opsporingswerk”. Zij bevestigden dat het opsporingswerk zich beperkt tot Bitcoin, Bitcoin Lightning, Ethereum en Monero. Chainanalysis, een veelgebruikte software door opsporingsdiensten, ondersteunt Tron zelfs in het geheel niet, aldus BNR.
Frank van Weert is van mening dat opsporingsdiensten een wapenwedloop dreigen te verliezen, doordat zij zich op Bitcoin concentreren. “Niemand bij Justitie kijkt naar andere coins”, stelt Van Weert.
‘Logische keuze van de politie’
Niet iedereen is van mening dat de politie onterecht naar Bitcoin kijkt. Rolf van Wegberg, universitair docent van de TU Delft, laat aan BNR een ander geluid horen. Hij deed onderzoek naar de forensische toepassing van blockchainanalyse en werkt veel samen met opsporingsdiensten. Volgens Van Wegberg is het niet gek dat de politie slechts een beperkt aantal cryptovaluta in de gaten houdt.
Van Wegberg stelt dat de expertise bij Nederlandse opsporingsdiensten op het gebied van cryptocurrency’s de afgelopen jaren sterk gegroeid is. Toch is het volgens hem een kwestie van kiezen, aangezien er niet genoeg capaciteit en efficiëntie is om alle zaken op te volgen. Bitcoin heeft veel aanknopingspunten en is bovendien relatief makkelijk te analyseren, aldus Van Wegberg.
Overstappen naar een munt die criminelen veel gebruiken is volgens de hoogleraar niet altijd logisch. “Als je zou overstappen naar een munt die geen openbaar kasboek gebruikt, zoals Tron of Monero, wordt het moeilijker om het geld te blijven volgen. Maar tegelijkertijd kun je met Tron geen huis, boot of tropisch eiland kopen, dus dat geld moet ergens omgewisseld worden. Dat is het punt waarop opsporingsdiensten weer zicht krijgen op waar het geld precies heengaat.”
Het is “goed mogelijk” dat de politie achterop dreigt te raken, stelt Van Wegberg. Dit zou echter geen groot probleem zijn. “Politiewerk is nou eenmaal reactief”, aldus de universitair docent.
