Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt supermarktbranche voor gezichtsherkenning

Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt supermarktbranche voor gezichtsherkenning

Laatst bijgewerkt: 9 juni 2020
Leestijd: 3 minuten, 43 seconden

Supermarkten mogen niet zomaar camera’s met gezichtsherkenningstechnologie inzetten om winkeldiefstal tegen te gaan. Daarvoor is nadrukkelijk toestemming van de klant nodig. De Autoriteit Persoonsgegevens zegt de afgelopen tijd signalen te hebben ontvangen dat verschillende supermarkten deze techniek willen inzetten. Middels een brief wil de toezichthouder hen waarschuwen en op de regels wijzen.

Dat schrijft de privacywaakhond in een persbericht. Tevens heeft ze een brief verstuurd naar het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) waarin ze de branchevereniging voorlicht over het gebruik van gezichtsherkenning.

Winkeldiefstal in Nederland

Winkeldiefstal is een groot probleem in Nederland. In 2019 registreerde de politie bijna 40.000 gevallen van winkeldiefstal in ons land. Dat houdt in dat er dagelijks bijna 110 keer iets gestolen wordt uit een winkel. Naar schatting is dit een financiële strop van 2,4 miljard euro per jaar. Winkeliers doen er dan ook alles aan om het probleem aan te pakken en de financiële schade te beperken.

Eén van de mogelijkheden die ze hebben, is het gebruik camera’s. De meeste supermarkten en andere winkels in ons land doet dat al. Vanuit technisch perspectief is het mogelijk om deze camera’s uit te rusten met gezichtsherkenningstechnologie. Deze is in staat om gezichten te herkennen en identificeren. Met deze beelden kan de filiaalmanager direct ingrijpen, of de politie op een later tijdstip een bezoekje brengen aan de dader. Die riskeert dan een boete van 181 euro.

AVG

De inzet van camera’s van gezichtsherkenningstechnologie is echter niet zomaar toegestaan. Net als een vingerafdruk, irisscan en stemherkenning is gezichtsherkenning een vorm van biometrische data. Volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is het niet toegestaan om zomaat biometrische gegevens te verzamelen. Het zijn namelijk persoonlijke en privacygevoelige gegevens. Volgens de AVG is het in beginsel dan ook verboden om dit soort data te verzamelen. Dat geldt dus ook voor de inzet van gezichtsherkenningstechnologie.

Er zijn twee uitzonderingen op dit verbod. Als mensen die gefilmd worden nadrukkelijk toestemming verlenen om gezichtsherkenningstechnologie in te zetten, is het toegestaan. Gezichtsherkenning mag ook worden ingezet voor beveiligings- of authenticatiedoeleinden, maar alleen als het een ‘zwaarwegend algemeen belang’ dient. Het voorkomen van winkeldiefstal valt daar volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) niet onder.

Signalen

De AP zegt signalen te hebben ontvangen dat supermarkten gezichtsherkenning willen inzetten. Er is één geval bekend waarbij een supermarktondernemer deze techniek al gebruikte. De toezichthouder heeft contact met de filiaalmanager opgenomen en gezegd dat dit niet zomaar door de beugel kan. Hij heeft daarop het systeem direct uitgeschakeld.

“Gezichtsherkenning is een zwaar middel”, zo zegt Monique Verdier, vicevoorzitter van de AP. “Daarmee zijn mensen op grote schaal te volgen. Dat begint misschien bij een supermarkt, die met één druk op de knop kan opzoeken hoe vaak jij de winkel binnenkomt en wat jij dan koopt. Dat eindigt bij een situatie dat we continu gevolgd worden, met gezichtsherkenning in alle winkels en op straat. Zo’n surveillancesamenleving moeten we voorkomen.”

Om supermarkten te informeren over het gebruik van gezichtsherkenningstechnologie, heeft de AP een brief gestuurd aan het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL). In de brief gaat de toezichthouder uitgebreid in op vragen als: wat is gezichtsherkenning volgens de AVG? Wat zijn biometrische gegevens? In welke uitzonderingen mag een supermarkt gezichtsherkenning gebruiken? Hoe kun je als supermarkt aantonen dat er sprake is van een ‘gerechtvaardigd belang’? De belangenorganisatie hoopt dat het CBL de inhoud van de brief deelt met haar leden.

Daarnaast neemt de AP contact op met leveranciers van camera’s met gezichtsherkenningstechnologie. De privacywaakhond wil graag weten aan welke sectoren zij de slimme camera’s leveren. Als blijkt dat bepaalde sectoren deze technologie veel inzetten, dan kan de AP de kwestie ook hier onder de aandacht brengen.

Vingerafdrukken

Als de AP vermoedt dat een supermarkt, winkelier of ander bedrijf de regels overtreedt, kan ze een onderzoek starten. Dat is wat de toezichthouder deed bij een bedrijf dat vingerafdrukken van medewerkers verzamelde. De werkgever zei dat hij dit deed uit praktische overwegingen. Zo had hij geen kosten voor de aanschaf, verlies of beschadiging van druppels. Daarnaast wilde hij het verouderde systeem met druppel-scanners vervangen om zijn computernetwerk in de toekomst beter bestand te maken tegen hackpogingen en bedrijfsspionage.

De AP oordeelde dat dit “niet noodzakelijk en proportioneel” was, omdat er genoeg alternatieven zijn die minder inbreuk maken op de privacy van werknemers. De belangenorganisatie legde het bedrijf een boete op van 725.000 euro, de hoogste boete die de AP tot op heden heeft uitgeschreven. Het bedrijf in kwestie heeft aangekondigd bezwaar aan te tekenen tegen de boete.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen