Het wetsvoorstel ‘Wet testen bij vertrek’ krijgt, zoals het nu is verwoord, niet het groene licht van de Autoriteit Persoonsgegevens. De toezichthouder vindt dat een verplicht medisch onderzoek niet ingrijpender mag zijn dan nodig is. Verder moet het voorstel duidelijker verwoorden wat er met de persoonsgegevens gebeurt van vreemdelingen die worden getest.
Dat schrijft de privacywaakhond in een adviesrapport over de ‘Wet testen bij vertrek’.
Vreemdelingen weigerden mee te werken aan coronatest tijdens pandemie
Tijdens de coronapandemie merkte het kabinet dat het soms onmogelijk was om bepaalde mensen het land uit te zetten, omdat zij een coronatest weigerden. Als het land van herkomst eiste dat reizigers vóór vertrek konden aantonen dat ze niet besmet waren met corona, maar zij in ons land weigerden om mee te werken aan deze test, dan kon de Nederlandse overheid ze niet op het vliegtuig zetten.
Om dit scenario in de toekomst te voorkomen, werkte het kabinet aan een wetsvoorstel: de ‘Wet testen bij vertrek’. Kern van het voorstel is dat de Nederlandse regering vreemdelingen wettelijk kan dwingen om aan een medisch onderzoek mee te werken, als hun land van herkomst dat verlangt.
Staatssecretaris: ‘Quarantaine niet als structureel alternatief geaccepteerd’
Demissionair staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Eric van der Burg vroeg in april of de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) haar mening kon geven over het wetsvoorstel. De nieuwe wet is volgens hem hard nodig.
“Het ondergaan van een coronatest is onder de huidige regelgeving niet afdwingbaar. Vreemdelingen hebben daardoor de mogelijkheid hun uitzetting te voorkomen door niet mee te werken aan een coronatest. Geprobeerd is om met bestemmingslanden afspraken te maken over alternatieven, zoals bijvoorbeeld quarantaine, maar de meeste benaderde landen hebben dit niet als structureel alternatief geaccepteerd”, aldus de staatssecretaris.
Verdier: ‘Lichamelijke integriteit van mensen staat voorop’
In het adviesrapport schrijft de Autoriteit Persoonsgegevens dat het aansluiten bij de eisen van het bestemmingsland ‘verdedigbaar’ is, omdat handhaving van het terugkeerbeleid een legitiem doel is dat niet op een andere manier kan worden bereikt. De overheid moet echter wel voldoen aan het proportionaliteitsvereiste van het land dat eisen stelt. Het verplichte medische onderzoek mag niet ingrijpender zijn dan strikt noodzakelijk.
De toezichthouder stelt dat een land van herkomst voorwaarden mag stellen aan de manier waarop een lichamelijk onderzoek voor vertrek uit Nederland wordt gedaan. Het kabinet mag die voorwaarden echter alleen opvolgen als ze redelijk zijn. “Gedwongen onderzoek mag uitsluitend plaatsvinden als het onderzoek dat het bestemmingsland verlangt -mede gezien de aard van de inbreuk op de lichamelijke integriteit- proportioneel is”, zo schrijft de AP.
Monique Verdier, vicevoorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens, benadrukt dat. “Als testen kan door met een wattenstaafje in de neus en de keel wat slijm af te nemen, dan is het niet redelijk om te verlangen dat iemand een uitgebreid bloedonderzoek ondergaat. De lichamelijke integriteit van mensen staat voorop”, zo zegt ze in een reactie op het adviesrapport. Ze adviseert het kabinet om het proportionaliteitsbeginsel expliciet vast te leggen in het wetsvoorstel.
Kabinet is onduidelijk over omgang met persoonlijke gegevens
Een ander aspect waar het kabinet volgens de Autoriteit Persoonsgegevens onvoldoende aandacht heeft besteed, is de waarborging van de persoonlijke levenssfeer van vreemdelingen. In de toelichting van het wetsvoorstel staat dat alleen die gegevens worden verwerkt die ‘noodzakelijk zijn om het beoogde doel te bereiken en dat deze gegevens zo spoedig mogelijk worden vernietigd’. De toezichthouder vindt deze formulering te onduidelijk
Daarnaast moet het wetsvoorstel beter uitleggen welke specifieke persoonsgegevens worden verwerkt, door wie deze mogen worden ingezien en wanneer deze gegevens worden verwijderd. “Gegevens over iemands gezondheid zijn bijzonder privacygevoelig. Er moet uiterst zorgvuldig mee worden omgegaan. Daar hebben mensen recht op. Daarom moet het wetsvoorstel beter”, zo verklaart Verdier.
