Het aanpakken van bedrijven die pornografische deepfakevideo’s online hosten, is makkelijker gezegd dan gedaan. Degene die de video’s uploadt verstopt zich vaak in landen waar Nederland geen uitleveringsverdrag mee heeft. Om de pakkans te vergroten wil de Autoriteit Persoonsgegevens binnenkort het gesprek aangaan met het Openbaar Ministerie (OM).
Dat vertelt AP-bestuursvoorzitter Aleid Wolfsen in een interview met het Algemeen Dagblad (AD).
Deepfakeporno’s van tientallen BN’ers online te vinden
Dinsdag meldde het AD dat er online een groot aantal gemanipuleerde seksvideo’s te vinden zijn waarin tientallen bekende Nederlanders figureren. Daarbij is het hoofd van de acteur of actrice vervangen door die van een BN’er. Artiesten, presentatrices, sporters, politici en leden van de Koninklijke familie zijn op deze manier in een kwaad daglicht gezet. Onder meer Sharon Dijksma, Ellie Lust, Hélène Hendriks, Leontine Ruiters, Noa Vahle, Jennifer Hoffman, Olcay Gulsen en Simone Simons zijn volgens het dagblad het slachtoffer van dergelijke deepfakes.
“Het voelt als een digitale verkrachting. Ik snap niet waarom mensen dit doen. Ik heb twee zoons en een moeder, die worden er ook op aangesproken. Die schrikken zich kapot. Mijn moeder is 85, die schrikt zich te pletter”, zo vertelde BBB-fractievoorzitter Caroline van der Plas dinsdagavond in het programma Humberto. Ze gaat dan ook aangifte doen bij de politie. Presentatrice Sylvana IJsselmuiden gaat eveneens juridische stappen nemen.
Demissionair minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius noemde de deepfakeporno’s “misselijkmakend en strafbaar”. Ze riep slachtoffers op om aangifte te doen. D66-Kamerlid Joost Sneller noemt erotisch getinte deepfakevideo’s “een groot probleem”. Hij heeft een debat aangevraagd om over het onderwerp te debatteren.
Wolfsen: ‘Lastig om een voet tussen de deur te krijgen’
AP-voorman Aleid Wolfsen noemt de erotische deepfakes met gezichten van bekende Nederlanders ‘walgelijk’. “Ik ben zelfs een beetje ontdaan door alle verhalen. Iedereen weet dat dit gebeurt, maar op zo’n grote schaal, met zoveel slachtoffers, zoveel aangiftes: het raakt mij diep”, zo zegt hij in een interview met het AD.
Het liefst zou hij de bedrijven die deze video’s hosten keihard aanpakken. Maar dat is nog niet zo eenvoudig. De websites die deze deepfakeporno’s hosten bevinden zich vaak niet in Nederland of de EU. In dit geval is de eigenaar een Rus, maar staat de site officieel geregistreerd in Charlestown, de hoofdstad van het Caribische eiland Saint Kitts and Nevis. Dan is het lastig om een voet tussen de deur te krijgen. “Uploaders weten dat ze fout bezig zijn en verstoppen zich daarom vaak in schimmige landen waar de kans op vervolging of uitlevering minder groot is”, zo legt Wolfsen uit.
Een bevel geven om een deepfake offline te halen of een boete uitdelen, haalt volgens de bestuursvoorzitter weinig uit. Wat het bovendien extra lastig maakt is dat uitleveringsverdragen vaak alleen gelden als een misdrijf onder het strafrecht valt. Overtredingen van de privacywetgeving, waar het maken en het zonder toestemming openbaar delen van deepfakeporno’s onder valt, behoren niet tot deze categorie. “Daar loopt dit soort zaken op stuk. Dat moet dus anders”, aldus Wolfsen.
AP wil met OM optrekken om delen deepfakeporno’s te bestrijden
De privacywaakhond stelt voor dat bedrijven die persoonsgegevens van EU-burgers gebruiken strafrechtelijk vervolgd kunnen worden als zij geen vertegenwoordiger in de EU hebben aangesteld. “Dus óf zo’n bedrijf heeft een aanspreekpunt in de EU, waardoor de AP die kan aanpakken, óf zo’n bedrijf heeft dat niet, en dan kan Nederland zo’n bedrijf of de leidinggevenden van dat bedrijf strafrechtelijk vervolgen. Al dan niet in samenwerking met het land waar het bedrijf zit. Zo komen dit soort bedrijven hier niet mee weg”, zo luidt het voorstel van Wolfsen.
Om dat te realiseren is een grote rol weggelegd voor het Openbaar Ministerie. Dat wil de toezichthouder dan ook met de officier van justitie bespreken. “De verhalen geven voor mij voldoende aanleiding om samen met het OM op te trekken. Het toezicht van de AP en de strafrechtelijke vervolging door het OM kunnen elkaar goed aanvullen in dit geval”, vertelt Wolfsen.
