Toezichthouders AIVD en MIVD tegen aanpassing Wiv

Man met verrekijker in de hand staart naar buiten

De Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) en Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) zijn fel tegen de voorstellen om de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) aan te passen. Ze vrezen dat de aanpassingen hun bevoegdheden uithollen en dat ze daardoor niet langer goed kunnen functioneren. Bestuursvoorzitter van de TIB Mariëtte Moussault dreigt zelfs op te stappen als de voorstellen door de regering worden overgenomen.

Dat vertelt ze in een interview met NRC.

De Wiv en de toezichthouders

Vanwege de technologische vooruitgang op het gebied van telecommunicatie werd in 2017 de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, of kortweg Wiv, aangepast. De wet geeft de veiligheidsdiensten meer bevoegdheden om op grote schaal data te verzamelen. In de wet staat onder meer dat de Algemene en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD en MIVD) internetverkeer mogen onderscheppen, wanneer ze de computer van een verdachte mogen hacken en onder welke voorwaarden ze gegevens mogen delen met buitenlandse veiligheidsdiensten.

Om ervoor te zorgen dat de veiligheidsdiensten hun bevoegdheden niet misbruiken, zijn er twee toezichthouders in het leven geroepen. De Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) oordeelt of de AIVD en MIVD in overeenstemming met de regels aftapverzoeken indienen (rechtmatigheid). De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) controleert hoe de veiligheidsdiensten de Wiv in hun dagelijkse werkzaamheden hebben geïntegreerd.

Evaluatiecommissie Wiv 2017 kritisch over rol toezichthouders

Vorig jaar mei riep het kabinet de Evaluatiecommissie Wiv 2017 in het leven om de nieuwe wetgeving te evalueren. De wet werkt volgens de commissie over het algemeen goed. “De diensten missen geen essentiële bevoegdheden en de waarborgen op het werk van de diensten zijn versterkt”, schreef de commissie in haar verslag.

De Evaluatiecommissie stuitte echter op een aantal punten waarop de Wiv tekort schoot. Zo bevat de wet geen regeling voor de omgang van bulkdata. Bulkdata zijn grote hoeveelheden data die de inlichtingendiensten verzamelen als de nationale veiligheid in het geding is. In deze berg aan informatie zitten ook gegevens van mensen die niets met het onderzoek te maken hebben en nergens van verdachte worden.

Om de privacy van Nederlanders beter te waarborgen, stelde de commissie voor om het verzamelen van bulkdata aan banden te leggen en de regels rondom uitwisseling van gegevens met veiligheidsdiensten uit andere landen aan te scherpen. “Gegevens uit bulkdata moeten worden geselecteerd voordat deze kunnen worden gebruikt in het inlichtingenproces. Medewerkers uit dit inlichtingenproces hebben in beginsel geen toegang tot bulkdata. Daarnaast moet alle bulkdata op relevantie worden beoordeeld op basis van de operationele waarde, binnen een termijn van drie jaar. Tenslotte geldt voor het delen van bulkdata met buitenlandse diensten de eis van ministeriële toestemming en meldplicht aan de CTIVD”, zo adviseerde de Evaluatiecommissie.

‘Nederland belandt bij de Europese achterhoede’

Afgelopen vrijdag maakte het kabinet bekend dat ze de aanbevelingen van de Evaluatiecommissie omarmt. Daar is Mariëtte Moussault, bestuursvoorzitter van de TIB, niet blij mee. In een interview met NRC vertelt ze dat ze haar functie neerlegt als de voorstellen worden overgenomen. “Op het moment dat ik geen normale toets kan doen op proportionaliteit word ik een stempelmachine. Dat ga ik niet doen”, aldus Moussault.

Nico van Eijk, voorzitter van de CTIVD, valt zijn collega bij. Hij vreest, net als Moussault, dat de voorstellen een ‘uitholling’ van de bevoegdheden van de toezichthouders zijn. En dat zou wel eens ten koste kunnen gaan van de privacy van Nederlanders. Van Eijk vreest dat Nederland in de ‘Europese achterhoede’ belandt als de voorgestelde aanpassingen worden overgenomen. “Het is aan de wetgever om te bepalen of Nederland bij de top hoort of alleen aan de minimale Europese normen voldoet”, zegt de CTIVD-voorzitter.

Nadat het rapport was aangeboden aan het kabinet, uitten de TIB en CTIVD hun zorgen als hun bevoegdheden ingeperkt zouden worden. “Invoering van deze voorstellen zou betekenen dat bevoegdheden van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten niet langer vooraf en in volle omvang door een onafhankelijke commissie bindend getoetst worden voordat deze worden ingezet. Met de CTIVD is de TIB het eens dat dit een mogelijke achteruitgang zou betekenen in de balans tussen bescherming van de nationale veiligheid en de privacy van burgers en daarmee voor de waarborgen voor de rechtstaat Nederland”, schreven de toezichthouders.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen