Cameratoezicht gemeente Castricum onrechtmatig

Beveiligingscamera op een dak filmt de weg

Het cameratoezicht in het centrum van de gemeente Castricum voldoet niet aan de nationale en Europese regel- en wetgeving. Informatieborden op of rondom de camera’s ontbreken of voldoen niet aan de wettelijke eisen qua informatievoorziening. Documenten rondom de besluitvorming zijn bovendien niet goed vindbaar. Bovendien waren fractievoorzitters niet op de hoogte van het feit dat de camera’s 24/7 filmen. De functionaris gegevensbescherming (FG) gaat de kwestie bestuderen.

Dat blijkt uit onderzoek van journalist Rens Blom. De resultaten van zijn onderzoek, waarmee hij in april van dit jaar van start ging, heeft hij gepubliceerd in de laatste editie van zijn nieuwsbrief, die is na te lezen op de site nieuwsuitcastricum.nl.

Tijdelijke maatregel maakt plaats voor permanent toezicht

Het stadscentrum van Castricum telt twee beveiligingscamera’s die aan een torenhoge paal zijn bevestigd. Eén is er geplaatst bij een kledingzaak, waar het uitgaanspubliek hun fietsen parkeren als ze gaan stappen, en één pal voor de kroegen. Beide camera’s dienen hetzelfde doel: het uitgaansgeweld terugdringen. In 2017 gaf de gemeente Castricum opdracht om de eerste beveiligingscamera te plaatsen, de tweede werd in 2019 geïnstalleerd.

De camera’s werden geïntroduceerd als tijdelijke maatregel, maar worden echter gebruikt voor permanent toezicht. Artikel 151c van de Gemeentewet bepaalt dat lokale overheden mogen installeren op openbare en voor iedereen toegankelijke locaties, maar enkel ‘voor een bepaalde duur’ en als dit in het belang is van de handhaving van de openbare orde. De camerabeelden worden iedere vrijdag- en zaterdagnacht van 23:00 tot 03:00 bekeken door bijzondere opsporingsambtenaren (boa’s) van de gemeente Alkmaar. De camera’s nemen echter 24 uur per dag en 365 dagen per jaar beelden op. De bewaartermijn van de beelden bedraagt veertien dagen.

AVG eist minimale gegevensverwerking

De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) verbiedt het om zomaar camera’s op te hangen. Vanwege het gevaar op privacyinbreuk is in de Europese privacywet het beginsel van minimale gegevensverwerking of dataminimalisatie vastgelegd. Dat houdt in dat de gegevensverantwoordelijke (in dit geval de gemeente Castricum) de verzamelde persoonsgegevens en aanverwante data (zoals video’s, foto’s, geluidsopnamen, biometrische gegevens) moet beperken tot wat strikt noodzakelijk is voor het doel dat zij nastreeft.

Met andere woorden, de gegevensverzameling moet proportioneel zijn. Het moet ook binnen het subsidiariteitsbeginsel vallen. Dat wil zeggen dat de gemeente met andere, minder vergaande middelen heeft geprobeerd om het uitgaansgeweld terug te brengen. Als dat niet gelukt is, mag de gemeente overgaan tot zwaardere middelen, waarbij privacyinbreuk onvermijdelijk is.

Gemeente Castricum plaatst onduidelijke waarschuwingsborden

De waarschuwingsborden bij de camera’s deugen niet, zo bevestigen drie juristen gespecialiseerd in privacy- en gemeenterecht onafhankelijk van elkaar. Op de borden staat enkel de tekst ‘Cameratoezicht politie Alkmaar’. De juristen stellen dat de borden moeten verwijzen naar een site of locatie waar je meer informatie kunt vinden over het cameratoezicht. Zij zeggen dat de gemeente Castricum de borden zou moeten vervangen door duidelijke borden.

Tevens heeft de gemeente verzaakt om informatieborden rondom de beveiligingscamera’s te plaatsen. Mensen weten dan dat ze gefilmd kunnen worden als ze een specifieke locatie betreden. Het idee hierachter is dat je een andere weg kunt nemen als je wilt dat er geen inbreuk wordt gemaakt op je privacy. De zojuist genoemde juristen zeggen dat de gemeente Castricum deze informatieborden alsnog moet plaatsen om de wet niet te overtreden.

Geen evaluatie of cameratoezicht nog noodzakelijk is

Blom wijst verder op de gebrekkige informatievoorziening. Op de website van de gemeente is niets te vinden over het cameratoezicht, terwijl er dagelijks ‘honderden, zo niet duizenden mensen’ worden gefilmd. Ook raadsstukken en andere documenten over het besluitvormingsproces zijn online niet te vinden. Opmerkelijk, want in de democratische samenleving zijn transparantie en openbaarheid van bestuur belangrijke randvoorwaarden.

Over de besluitvorming heeft Blom niets kunnen vinden, dat geldt ook voor de verlenging van het cameratoezicht. De camera’s hangen er al ruim twee jaar. “Vijfentwintig maanden onafgebroken permanent cameratoezicht is in het licht van overlast- en criminaliteitsbestrijding niet per definitie onmogelijk, maar lijkt mij deze situatie wel heel lang. De gemeente moet de noodzaak voor het inzetten van het cameratoezicht regelmatig evalueren en kunnen uitleggen waarom de inzet van cameratoezicht nog steeds noodzakelijk is”, vertelt advocaat Marijn Poulus desgevraagd.

FG pakt de zaak verder op

Diverse raadsleden zijn verbolgen dat de camera’s 24/7 filmen. Ze wisten hier niets van af. Een enkeling dacht zelfs dat de camera’s reeds waren verwijderd. De veiligheidsadviseur van de gemeente vertelde dat dit niet is gebeurd, omdat het weghalen, opslaan en later weer terugplaatsen van de camera’s geld kost. “Dat is bespaard door ze te laten staan.”

Verschillende raadsleden geven aan dat ze burgemeester Toon Mans om opheldering gaan vragen over het permanente cameratoezicht. De functionaris gegevensbescherming (FG) van de BUCH-gemeenten (Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo) is op de hoogte gesteld van de bevindingen van het onderzoek. Zij heeft de gemeente om meer informatie gevraagd.

Techredacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen