Brussel komt met wetgeving die journalisten beschermt tegen spyware

Close-up van een hacker die achter zijn laptop zit

De Europese Commissie heeft een wetsvoorstel gepresenteerd om journalisten te beschermen tegen illegale afluisterpraktijken. In het wetsvoorstel staat onder meer dat het verboden is om spyware tegen media in te zetten. Een nog in te stellen Europese Raad voor Mediadiensten moet daar op toezien.

Dat zei het dagelijks bestuur van de EU bij de presentatie van de European Media Freedom Act.

Journalistieke vrijheid en onafhankelijkheid onder druk

Onafhankelijke media vormen een belangrijke pijler voor het goed functioneren van de democratie. Volgens de Europese Commissie spelen journalisten een cruciale rol bij de vorming van de publieke opinie. Daarnaast roepen ze machthebbers ter verantwoording als ze dingen uitspoken die het daglicht niet kunnen verdragen.

De journalistieke vrijheid en onafhankelijk staan echter onder druk. Dat komt doordat journalisten vandaag de dag op grote schaal worden afgeluisterd. Een lijst met de telefoonnummers van minimaal 189 journalisten die nauwlettend in de gaten worden gehouden door afluistersoftware van het Israëlische NSO Group is daarvoor het bewijs. Deze lijst dook in de zomer van 2021 op en is geverifieerd door een consortium van zeventien nieuwsorganisaties.

‘Bespioneren van journalisten is onaanvaardbaar’

De Europese Commissie vindt deze ontwikkelingen gevaarlijk en onacceptabel. Om de onafhankelijkheid van media te garanderen, iedere mogelijke vorm van politieke inmenging tegen te gaan en een vuist te vormen tegen surveillance, heeft de Commissie een nieuw wetsvoorstel gepresenteerd: de European Media Freedom Act. Het wetsvoorstel bevat allerlei regels om de redactionele onafhankelijkheid te beschermen, maar ook om stabiele financiering van publieke media, transparantie over media-eigendom en openheid over de toewijzing van overheidsreclame te regelen.

Een ander belangrijk aspect van het wetsvoorstel, is een verbod op spyware. “De druk op de media is de afgelopen jaren toegenomen. Het is hoog tijd dat we actie ondernemen. We moeten duidelijke beginselen vastleggen: het bespioneren van journalisten vanwege hun werk is onaanvaardbaar, het omvormen van publieke media tot propagandakanaal eveneens. Daarom komen we vandaag voor het eerst met een voorstel voor gemeenschappelijke waarborgen om de vrijheid en de pluriformiteit van de media in de EU te beschermen”, zo zegt vicevoorzitter voor Waarden en Transparantie Věra Jourová hierover.

Von der Leyen: ‘Onafhankelijkheid mediabedrijven is essentieel’

De European Media Freedom Act bevat volgens de Europese Commissie sterke waarborgen om media, journalisten en hun familieleden te beschermen tegen surveillancesoftware als Pegasus. “ In diezelfde geest verduidelijken de voorgestelde regels dat journalisten niet mogen worden vervolgd wanneer zij de vertrouwelijkheid van hun bronnen beschermen”, zo stelt de Commissie in een toelichting op het wetsvoorstel.

“Mediabedrijven kunnen niet worden behandeld als zomaar een bedrijf. Hun onafhankelijkheid is essentieel. Europa heeft een wet nodig die deze onafhankelijkheid waarborgt”, zo zei Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, tijdens haar State of the Union toespraak over het onderwerp.

Ook Europese politici afgeluisterd met spyware

Journalisten zijn overigens niet de enige mensen die in de gaten worden gehouden met spyware. In de afgelopen maanden zijn er berichten opgedoken over CatalaanseSpaanseBritse, Poolse, Griekse en Hongaarse politici die actief zijn afgeluisterd met Pegasus. Ook prominente hoogwaardigheidsbekleders als de Franse president Emmanuel Macron, de koning van Marokko Mohammed VI, Eurocommissaris van Justitie Dider Reynders en de voorzitter van de Europese Raad Charles Michel zouden stiekem gemonitord worden.

Om te kijken of de beschuldigingen waar zijn, besloot het Europees Parlement in maart om een onderzoekscommissie in te stellen. Deze commissie, ook wel de PEGA-commissie genoemd, sprak in juni met Chaim Gelfand, de juridisch adviseur van NSO Group. Hij beweerde dat ten minste vijf Europese lidstaten Pegasus in het verleden hebben aangeschaft.

Sophie in ’t Veld (D66) is rapporteur van de commissie. Ze is zeer kritisch over spionagesoftware: in een interview met het Financieel Dagblad vertelde ze dat spyware de democratie ondermijnt. In ‘t Veld hoopt begin 2023 de bevindingen van de onderzoekscommissie te presenteren.

Techredacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen